शिवरायांचे दुर्गविज्ञान

सारांश: गड-कोट-किल्ले आणि दुर्ग ही आहेत संघर्षाची प्रतिके! शस्त्रसज्ज दुर्गेचे तेथे अधिष्ठान असते. ह्या दुर्गम-बुलंद-बेलाग नि बळकट जागा म्हणजे जणू स्वातंत्र्यलक्ष्मीचं यज्ञकुंडच ! तोफांचे धडधडाट आणि तलावारींचे खणखणाट यांचेच सूर तेथे कानी पडत. रणवाद्यांच्या जल्लोषातच दुर्गांची वास्तुशांत होते. किल्ल्यांच्या सारीपटावर मुत्सद्देगिरीचे फासे तेथे खुळखुळवले जात असत. पराक्रमाची शर्थ करणाऱ्या मानवी सोंगट्या हलवूनच विजयी ठरण्याची महत्त्वाकांक्षा तेथे धरली जात असे. अशा किल्ल्यांमध्ये 'शिवनिर्मित दुर्ग' आपल्या वैशिष्ट्यांनी वेगळे उठून दिसतात. त्यातही सागरी किल्ले आणि डोंगरी किल्ले येथे राबविलेले शास्त्रीय दुर्गबांधणीचे प्रयोग या शिवदुर्गांवर अवतरले आहेत. त्यांची साक्षेपी-डोळस नोंद आपण घेतली पाहिजे.

लेखक: प्रा. प्र. के. घाणेकर

संदर्भ क्रमांक: २०६२

बचत गट

सारांश: रानभाज्या' ही कल्पना सुचली तीच मुळी भारंगीची भाजी खात असताना. ज्या ठिकाणी पाऊस जास्त पडतो, त्या भागात साधारणपणे ही वनस्पती दिसते. परंतु मनात प्रश्न निर्माण झाला की ही भारंगी किती जणांना माहिती आहे ? एवढी रुचकर भाजी असूनही ती सर्वपरिचित नाही व अशा कितीतरी भाज्या आहेत, की त्या बहुतेकांना माहीत नाहीत. कितीतरी भाज्या सांगता येतील, की त्या प्रचलित नाहीत; परंतु खाण्यास योग्य आहेत. त्यांपैकी मला जेवढ्या माहीत झाल्या तेवढ्या मी घेतल्या. त्यातील योग्य माहिती वाचकांनी घ्यावी. उणिवा आहेतच. त्यांची दखल घेतली जाईल. परंतु याचे बी वगैरे लगेच कोठे उपलब्ध होऊ शकेल, असे वाटत नाही. सध्या कोहळा वगैरे मिळू शकतो. परंतु स्थानिक जंगलातून जाणकारांकडून माहिती करून घेऊन, खाद्य व अखाद्य भाजी कोणती यांची माहिती करून घ्यावी व मगच त्या वनस्पतींचा वापर करावा. पारंपरिक शेतीला पर्याय हवा, असे जो तो सध्या बोलतो आहे. तेव्हा सध्या बेचव, कीटकनाशकांनी युक्त अशा भाज्यांना काही पर्याय सापडू शकेल काय, हेही उत्तर शोधण्याचा यामागे प्रयत्न आहे. या वनस्पतींवर कोठे ना कोठे निरनिराळ्या दृष्टिकोणांतून संशोधन सुरूही आहे, ...

सारांश: 'ओरिसन स्वेट मार्डेन' यांच्या एकॉनॉमी या इंग्रजी पुस्तकाचा भावानुवाद. प्रत्येक कुटुंबवत्सल माणसाच्या जीवनातील अतिशय महत्त्वाच्या प्रश्नावरील हे पुस्तक आहे. या पुस्तकात सांगितलेला काटकसरीचा व बचतीचा मंत्र जो पाठ करेल सतत जपेल त्याला आयुष्यात सुख-समाधान व शांतता लाभेल. आपल्या समाजात काटकसर करणाऱ्या माणसाची हेटाळणीच केली जाते. त्याला चिक्कू म्हणतात. पण ज्याला काटकसर करायची आहे त्याने या लोकनिंदेला तोंड दिलेच पाहिजे. कारण जर एखादे संकट आले तर त्यातला एकही तुमच्या मदतीला येत नाही. पण काटकसर आणि बचत करून एखाद्या माणसाला फार मोठा उद्योजक किंवा अब्जाधीश होता येणार नाही. कारण यशस्वी कारखानदार होण्यासाठी केवळ काटकसरीशिवाय इतर अनेक गुणांची जरूर असते. काटकसरीची सवय ही त्या गुणांपैकी एक आहे. परंतु सर्वसामान्य माणसाचे आयुष्य उत्तम जाण्यासाठी काटकसरीची सवय निश्चितच उपयोगी पडते. काटकसरी माणसाचे मन शांत राहते व ही फार मोठी देणगीच आहे. सामान्य माणसाला काटकसरीची जरुरी का आहे ? हे अनेक उदाहरणे देऊन या पुस्तकात सांगितले आहे. जो या पुस्तकातील सुचनांचा अभ्यास करून अंमलबजावणी करेल. त्याचा खूप...

शिवरायांचे दुर्गविज्ञान

लोकप्रिय पुस्तके

बचत गट

श्री शिवलीलामृत

चिंच, शेवगा व कडीपत्ता लागवड

रान भाज्या

नित्यपाठाचे अभंग

श्री शिवलीलामृत अकरावा अध्याय

अर्थसखी

काटकसर व बचत

निळावंती

ठिबक सिंचन तंत्र

श्री केळंबादेवी पुस्तकालय

पुस्तक सूची

पुस्तकांचे विभाग

लेखक सूची

विषय सूची

अधिक माहिती

संपर्क